Diş Taşı Nedir? Temizliği Nasıl Yapılır, Ne Sıklıkla Gerekir?

20 Kasım 20267 dk okumaSantral Klinik

Sade bir masada diş modeli, dental ayna ve küçük bir kum saati

Diş taşı, dişlerin yüzeyinde temizlenmeden kalan bakteri plağının tükürükteki minerallerle sertleşmesiyle oluşan, fırçayla çıkarılamayan bir tabakadır. Diş eti iltihabı, kanama ve ağız kokusuna zemin hazırladığı için diş hekiminde özel aletlerle temizlenmesi gerekir. Temizliğin ne sıklıkla yapılacağı kişinin diş taşı oluşturma eğilimine ve diş eti sağlığına göre belirlenir.

Plak ve diş taşı farkı

Plak, dişlerin üzerinde gün boyu oluşan yumuşak, yapışkan ve çoğu zaman renksiz bir bakteri tabakasıdır. Sabahları dişlerinizi dilinizle yokladığınızda hissettiğiniz pürüzlü katman büyük ölçüde plaktır. Düzenli fırçalama ve diş arası temizliğiyle uzaklaştırılabilir.

Temizlenmeyen plak zamanla tükürükteki kalsiyum ve fosfat mineralleriyle sertleşir ve diş taşına dönüşür. Diş taşı dişe sıkıca tutunur; rengi sarımsıdan kahverengiye kadar değişebilir, çay, kahve ve sigara ile koyulaşır. Pürüzlü yüzeyi yeni plak birikimini kolaylaştırır, böylece bir kısır döngü oluşur.

PlakDiş taşı
KıvamYumuşak, yapışkanSert, pürüzlü
GörünümÇoğu zaman renksizSarımsı ya da kahverengi
Evde temizlikFırça ve diş ipiyle çıkarFırçayla çıkmaz
Kim temizler?Siz, her günDiş hekimi

Diş taşı neden oluşur?

Diş taşı herkeste oluşabilir, ancak bazı kişilerde daha hızlı birikir. Tükürüğün yapısı bu farkın önemli bir nedenidir. Diş taşı en sık, tükürük bezlerinin ağza açıldığı noktalara yakın bölgelerde görülür: alt ön dişlerin dil tarafı ve üst büyük azı dişlerinin yanak tarafı.

Diş taşı birikimini artıran başlıca etkenler şunlardır:

  • Fırçalamanın aceleye gelmesi ya da diş eti çizgisine yeterince ulaşmaması
  • Diş arası temizliğinin yapılmaması
  • Çapraşık dişler, köprü ve kaplama kenarları gibi temizlenmesi zor alanlar
  • Diş teli ve sabit pekiştirme telleri
  • Sigara kullanımı
  • Ağız kuruluğu
  • Gün içinde sık sık şekerli atıştırmalık ve içecek tüketimi

Diş taşı dişlere ne yapar?

Diş taşının kendisi değil, üzerinde ve çevresinde barınan bakteriler sorun yaratır. Diş eti çizgisindeki birikim önce diş etinde kızarıklık, şişlik ve fırçalarken kanamayla kendini gösteren diş eti iltihabına yol açar. Bu dönemde temizlik yapılır ve ağız bakımı düzenlenirse diş eti genellikle sağlığına kavuşur.

Uzun süre müdahale edilmezse birikim diş eti altına ilerleyebilir ve dişi taşıyan kemikte kayba neden olan ileri diş eti hastalığına dönüşebilir. Bu aşamada diş eti çekilmesi, dişlerde sallanma ve kalıcı ağız kokusu ortaya çıkabilir. Diş eti sağlığı ve estetiğiyle ilgili tedaviler için pembe estetik sayfamıza bakabilirsiniz.

Diş taşı evde temizlenir mi?

Hayır; diş taşı oluştuktan sonra evde sökülemez. Fırça ve diş ipi yumuşak plağı uzaklaştırır, ancak mineralleşerek dişe sıkıca tutunmuş birikimi yerinden oynatamaz. Diş taşının bir bölümü diş eti çizgisinin altında, gözle görülmeyen yüzeylerde de bulunabilir; bu kısma evde ulaşmak mümkün değildir.

Taşı sert ya da sivri bir cisimle kazımaya çalışmak diş etini yaralayabilir ve mineyi çizebilir. Evde yapılabilecek olan, yeni plak birikimini azaltmaktır: dişleri diş eti çizgisine özen göstererek düzenli fırçalamak ve diş aralarını diş ipi ya da arayüz fırçasıyla temizlemek. Var olan diş taşı ise hekim muayenesinde, aşağıda anlatılan temizlikle alınır.

Temizlik nasıl yapılır?

Diş taşı temizliği, halk arasında detertraj olarak da bilinir ve genellikle şu adımlarla yapılır:

  1. Muayene: Diş etleri, diş eti cepleri ve birikimin yaygınlığı değerlendirilir; gerekirse röntgen çekilir.
  2. Ultrasonik temizlik: Su spreyiyle birlikte titreşen ince bir uç, diş taşını dişten ayırır. Bu sırada titreşim, su ve vızıltıya benzer bir ses hissedilir.
  3. El aletleriyle temizlik: Diş aralarında ve diş eti kenarında kalan birikimler ince el aletleriyle temizlenir.
  4. Cila: Diş yüzeyleri, yeni plağın tutunmasını zorlaştırmak ve renklenmeleri azaltmak için parlatılır.
  5. Bakım önerileri: Size uygun fırça, diş arası temizlik aracı ve teknik gösterilir.

Birikim diş eti altına uzanmışsa ve diş eti ceplerinde derinleşme varsa, kök yüzeylerinin de temizlendiği daha kapsamlı bir tedavi gerekebilir. Bu tedavi lokal anestezi altında ve birkaç seansa bölünerek yapılabilir.

Temizlik sonrası hassasiyet

Temizlikten sonraki birkaç gün dişlerde soğuğa karşı hassasiyet ve diş etinde hafif sızlama ya da fırçalarken kanama olabilir. Bunun nedeni, diş taşının örttüğü yüzeylerin ve iltihaplı diş etinin yeniden açığa çıkmasıdır. Diş eti iyileştikçe kanama azalır, hassasiyet de çoğu zaman kendiliğinden geçer.

Bu dönemde yumuşak bir fırçayla fırçalamaya devam etmek önemlidir; kanama var diye fırçalamayı bırakmak plağın yeniden birikmesine yol açar. Hassasiyet uzun sürerse hekiminize bildirin. Temizlik, diş yüzeyindeki dış lekeleri azaltabilir; ancak dişin kendi rengini açmaz. Renk açma isteniyorsa ayrı bir değerlendirme gerekir; ayrıntılar diş beyazlatma sayfamızda.

Ne sıklıkla temizlik gerekir?

Pek çok kişi için yılda bir ya da iki kez kontrol ve temizlik yeterli olur. Diş eti hastalığı geçirmiş olanlar, sigara içenler, diş teli kullananlar, diyabeti olanlar ve hızlı diş taşı oluşturan kişilerde daha sık aralıklar önerilebilir. Size uygun aralığı, muayene bulgularına göre hekiminiz belirler; genel kontroller için diş hekimi sayfamıza göz atabilirsiniz.

Diş teli kullananlarda braketlerin çevresi, sabit pekiştirme teli olanlarda ise alt ön dişlerin iç yüzü diş taşının en kolay biriktiği yerlerdir. Bu alanlar için arayüz fırçası ve özel diş iplerinin kullanımı kontrol randevularında gösterilebilir. Diş taşı birikimini hızlandırabilecek bir kuru ağız sorununuz varsa bunu da hekiminize söyleyin.

İki temizlik arasında birikimi azaltmak için dişlerinizi günde iki kez, diş eti çizgisine özen göstererek ve florürlü bir macunla fırçalayın; diş aralarını diş ipi ya da arayüz fırçasıyla temizleyin.

Sık sorulan sorular

Diş taşı temizliği mineye zarar verir mi?

Doğru teknikle yapılan diş taşı temizliği mineye zarar vermez. Kullanılan aletler sert birikimi dişten ayırmaya yöneliktir; temizlik sonrası birkaç gün süren hassasiyet geçici olabilir.

Diş taşı temizliği sonrası diş araları açılır mı?

Temizlik diş aralarını açmaz. Diş taşının doldurduğu ve şişmiş diş etinin örttüğü boşluklar temizlikten sonra görünür hale gelir; bu nedenle aralar açılmış gibi hissedilebilir.

Evde diş taşı temizlenir mi?

Sertleşmiş diş taşı fırça, macun ya da evdeki aletlerle güvenli biçimde çıkarılamaz. Sivri cisimlerle kazımaya çalışmak diş etini ve diş yüzeyini zedeleyebilir; evde yapılabilecek olan, düzenli fırçalama ve diş arası temizliğiyle birikimi önlemektir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için diş hekiminize başvurun.

Randevu: online randevu alabilir, 0 (224) 554 66 66 numaralı telefonu arayabilir ya da WhatsApp (+90 543 977 16 16) üzerinden yazabilirsiniz. Santral Klinik, 23 Nisan Mah. Mithatpaşa Cad. Paradise Life Residence No:10/D, 16130 Nilüfer/Bursa adresinde, Ataevler’e komşu konumdadır; pazartesiden cumartesiye 10:00 –⁠ 19:00 arası açıktır, pazar kapalıdır.

Santral Klinik'te düzenli kontrol ve ağız bakımı

Santral Klinik'te düzenli kontrol ve ağız bakımı planlaması muayeneyle başlar; gerekirse görüntüleme yapılır ve seçenekler kişinin durumuna göre hekimle birlikte değerlendirilir. Sürecin aşamaları düzenli kontrol ve ağız bakımı sayfasında anlatılıyor.

Kaynaklar