Soğuk bir yudumda ya da kışın dışarıda nefes alırken dişlerinizde kısa ve keskin bir sızı oluyorsa, buna çoğu zaman diş hassasiyeti denir. Genellikle minenin incelmesi veya diş eti çekilmesiyle dişin alt katmanı olan dentinin açığa çıkmasından kaynaklanır; ancak aynı belirti çürük, çatlak ya da eski bir dolgunun kenarındaki sızıntıdan da gelebilir. Nedeni ayırt etmenin yolu diş hekimi muayenesidir.
Hassasiyet nasıl oluşur?
Dişin dış yüzeyi, vücudun en sert dokusu olan mine ile kaplıdır. Minenin altında dentin bulunur; dentin, dişin içindeki sinir ve damarların bulunduğu pulpaya doğru uzanan çok ince kanalcıklar içerir. Mine ve diş eti dentini örttüğü sürece bu kanalcıklar dış etkilerden korunur.
Mine aşındığında ya da diş eti geri çekilip kök yüzeyi açığa çıktığında soğuk, sıcak, tatlı, ekşi veya hava akımı gibi uyaranlar kanalcıklardaki sıvıyı hareket ettirir. Bu hareket sinir uçlarına iletilir ve kısa süren, keskin bir sızı olarak hissedilir. Uyaran ortadan kalkınca sızının da kısa sürede geçmesi bu tür hassasiyetin tipik özelliğidir.
Sık nedenler
Hassasiyet tek bir hastalık değil, farklı durumların ortak belirtisidir. Sık karşılaşılan nedenler şunlardır:
- Diş eti çekilmesi: Kök yüzeyini örten bir mine tabakası yoktur; diş eti çekildiğinde kök doğrudan dış etkilere açık kalır. Diş eti çizgisiyle ilgili uygulamalar için pembe estetik sayfamıza bakabilirsiniz.
- Sert fırçalama: Sert kıllı fırça ve bastırarak yapılan yatay fırçalama, diş boynunda aşınmaya ve diş eti çekilmesine katkıda bulunabilir.
- Asitli yiyecek ve içecekler: Sık tüketilen asitli içecekler, turunçgiller ve ekşi gıdalar mine yüzeyini zamanla aşındırabilir. Mide asidinin ağza gelmesi (reflü) de benzer etki yapabilir.
- Diş sıkma ve gıcırdatma: Gece ya da gündüz sıkma, minede aşınma, diş boynunda çentikler ve küçük çatlaklarla ilişkili olabilir.
- Çürük ve dolgu sorunları: Başlangıç halindeki bir çürük ya da kenarı açılmış bir dolgu da soğukta sızlama yapabilir.
- Diş tedavisi sonrası: Beyazlatma, diş taşı temizliği veya yeni yapılmış bir dolgudan sonra geçici hassasiyet görülebilir; çoğu zaman günler içinde azalır.
Bu nedenlerden birkaçı aynı anda bulunabilir. Bu yüzden yalnızca belirtiye bakarak hangisinin söz konusu olduğunu söylemek zordur.
Kış aylarında dikkat
Hassasiyet şikâyetlerinin kışın artması şaşırtıcı değildir. Soğuk hava, ağızdan nefes alırken doğrudan dişlere çarpar; sıcak çay ya da kahveden hemen sonra soğuk havaya çıkmak dişte ani bir sıcaklık değişimine yol açar. Zaten hassas olan bir diş bu geçişlerde daha belirgin tepki verebilir.
Kış aylarında üst arka dişlerde hissedilen ağrının bir başka olası kaynağı sinüslerdir. Üst azı dişlerinin kökleri sinüs boşluğuna yakın olduğu için soğuk algınlığı ve sinüzit döneminde bu dişlerde baskı ya da sızı hissedilebilir. Ağrının dişten mi sinüsten mi geldiğini ayırt etmek muayene gerektirir.
Soğuk havada birkaç pratik önlem işe yarayabilir:
- Dışarıda mümkün olduğunca burundan nefes almaya çalışın; atkıyı ağzınızın önüne getirmek havanın dişlere doğrudan çarpmasını azaltır.
- Çok sıcak bir içecekten hemen sonra çok soğuk bir şey tüketmekten kaçının.
- Ilık suyla ağız çalkalamak ve fırçalamak, soğuk suya göre daha rahat olabilir.
Günlük alışkanlıklar
Hassasiyetin bir bölümü günlük alışkanlıklarla ilişkilidir ve bu alışkanlıklardaki küçük değişiklikler şikâyetin artmasını önlemeye yardımcı olabilir.
- Yumuşak kıllı fırça kullanın ve fırçayı diş eti çizgisine hafif açıyla tutarak küçük, nazik hareketlerle fırçalayın. Bastırmak temizliği artırmaz.
- Asitli bir şey tükettikten hemen sonra fırçalamayın. Bir süre bekleyip ağzınızı suyla çalkalamak, yumuşamış mine yüzeyini fırçayla aşındırma olasılığını azaltır.
- Asitli içecekleri gün boyu yudumlamak yerine öğünlerle birlikte tüketmek mineyi daha az etkiler.
- Diş ipi veya ara yüz fırçasıyla diş aralarını temizleyin; sağlıklı diş eti hassasiyetin önlenmesinde önemlidir.
- Sıkma fark ediyorsanız bunu hekiminize söyleyin. Sabah çene yorgunluğu, şakak ağrısı veya dişlerde aşınma sıkmanın ipuçları olabilir; diş sıkma tedavisi sayfamızda bu konuyu anlattık.
Hassasiyet için geliştirilmiş diş macunları bazı kişilerde şikâyeti hafifletebilir. Ancak bu macunlar sızının nedenini ortadan kaldırmaz; çürük ya da çatlak gibi bir sorunu yalnızca maskeleyebilir. Uzun süredir devam eden hassasiyette macunu tek çözüm olarak görmek yerine muayene olmak daha doğrudur.
Ne zaman hekime başvurmalı?
Kısa süren ve bir uyaranla başlayan sızı genellikle acil değildir, ancak takip edilmelidir. Aşağıdaki durumlarda gecikmeden diş hekimine görünmeniz önerilir:
- Sızı, uyaran ortadan kalktıktan sonra da uzun süre devam ediyorsa
- Ağrı kendiliğinden, özellikle gece başlıyor ya da zonklama biçiminde hissediliyorsa
- Hassasiyet tek bir dişte ve giderek artıyorsa
- Isırırken ani, keskin bir ağrı oluyorsa (çatlak dişin belirtisi olabilir)
- Dişte renk değişikliği, diş etinde şişlik ya da kanama varsa
- Haftalardır süren hassasiyet yemek ve içmeyi etkiliyorsa
Muayenede dişler, diş eti çizgisi, eski dolgular ve ısırma düzeni incelenir; gerektiğinde röntgen alınır. Neden belirlendikten sonra flor uygulaması, açıkta kalan yüzeyin kapatılması, dolgu yenilenmesi, diş eti tedavisi ya da sıkmaya yönelik plak gibi seçenekler konuşulabilir. Hangi yaklaşımın uygun olduğu kişiye göre değişir. Kliniğimiz ve muayene süreci hakkında Nilüfer diş hekimi sayfamızda bilgi bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Hassasiyet macunu işe yarar mı?
Hassasiyet için geliştirilmiş macunlar, düzenli kullanıldığında açıkta kalan dentinden kaynaklanan sızıyı bazı kişilerde hafifletebilir; etkisi genellikle bir süre kullanımdan sonra fark edilir. Ancak çürük, çatlak veya dolgu sorunu gibi nedenleri tedavi etmez. Şikâyet sürüyorsa muayene gerekir.
Soğuk havada dişlerim neden ağrıyor?
Soğuk hava, ağızdan nefes alırken açıkta kalan dentine ulaşarak kısa süreli sızıya yol açabilir. Sıcak bir içecekten sonra soğuğa çıkmak bu tepkiyi artırabilir. Üst arka dişlerdeki ağrı ise kış aylarında sinüslerle de ilişkili olabilir; ayırt etmek için muayene gerekir.
Hassasiyet çürük belirtisi mi?
Her zaman değil, ama olabilir. Hassasiyet mine aşınması ve diş eti çekilmesiyle de sık görülür. Tek bir dişte artan, uzun süren ya da tatlıyla belirginleşen sızı çürüğü düşündürebilir; ayrım muayene ve gerekirse röntgenle yapılır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için diş hekiminize başvurun.
Randevu: online randevu alabilir, 0 (224) 554 66 66 numaralı telefondan ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz. Santral Klinik, 23 Nisan Mah. Mithatpaşa Cad. Paradise Life Residence No:10/D, 16130 Nilüfer/Bursa adresindedir; Pazartesi–Cumartesi 10:00 – 19:00 saatleri arasında açıktır, pazar günü kapalıdır.
Santral Klinik'te düzenli kontrol ve ağız bakımı
Santral Klinik'te düzenli kontrol ve ağız bakımı planlaması muayeneyle başlar; gerekirse görüntüleme yapılır ve seçenekler kişinin durumuna göre hekimle birlikte değerlendirilir. Sürecin aşamaları düzenli kontrol ve ağız bakımı sayfasında anlatılıyor.



